Gesteenten, verwering en erosie
Ongeveer 10 minuten. Steen wordt los materiaal, los materiaal wordt verplaatst en elders weer steen.
Verwering, erosie en afzetting uit elkaar
Bij mechanische verwering breekt steen door temperatuurverschillen, vorst of zoutkristallen. Er verandert niets aan de samenstelling, alleen de stukken worden kleiner.
Bij chemische verwering lost het gesteente op of verandert het van samenstelling, door water, zuren en warmte. In een warm en vochtig klimaat gaat dat snel.
Bij erosie nemen water, ijs, wind of zwaartekracht het losse materiaal mee. Hoe meer energie de stroom heeft, hoe grover het materiaal dat hij kan verplaatsen.
Bij sedimentatie valt het materiaal weer uit. Eerst het grofste en daarna het fijnste, en daardoor ligt een afzetting meestal netjes gesorteerd.
De kringloop van het gesteente
Dezelfde stof, steeds een andere vorm.
Zo verklaar je een landschapsvorm
Zeg of het verwering of erosie is
Ter plekke uiteenvallen of weggehaald worden.
Noem het middel
Vorst, water, ijs, wind of zwaartekracht.
Koppel het aan het klimaat
Vorst hoort bij koud, chemische verwering bij warm en vochtig.
Noem waar het materiaal blijft
Waar de snelheid eruit gaat, en gesorteerd op grofte.
De fout die bijna iedereen maakt
Is verwering hetzelfde als erosie?
Verwering breekt het gesteente op de plek zelf, zonder dat er iets wegraakt. Pas als water, ijs of wind het losse materiaal meeneemt is het erosie, en dat onderscheid wordt in antwoordmodellen streng nagekeken.
Noem het klimaat erbij
Verwering en erosie gaan in het ene klimaat veel sneller dan in het andere. Zeg of het warm en vochtig, koud of droog is, want daarmee maak je duidelijk waarom juist dit proces hier overheerst.
Gesteenten, verwering en erosie
Check jezelf
Wat is het verschil tussen verwering en erosie?
Waar gaat chemische verwering snel?
Wat bepaalt hoe grof het vervoerde materiaal is?
Hoe ligt een afzetting meestal?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- erosie
- Het wegnemen en meevoeren van los materiaal door water, ijs, wind of zwaartekracht.
- sedimentatie
- Het afzetten van meegevoerd materiaal als de stroming vaart verliest.
- verwering
- Het ter plekke uiteenvallen of oplossen van gesteente, zonder dat het wordt verplaatst.
In het examen
- 2025, tijdvak 2vragen 13 t/m 16ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.