Waarom een stof reageert
Ongeveer 9 minuten. Reactiviteit is geen eigenschap van een stof alleen, maar van een stof tegenover een andere.
Wat reactiviteit betekent
Een stof is niet in zijn eentje reactief. Water is onschuldig tegenover glas en heftig tegenover natrium. Reactiviteit gaat altijd over een paar.
Kijk daarom naar de plekken waar iets te halen valt. Een deel van een molecuul met een lading of met een tekort aan elektronen trekt een deeltje met een vrij elektronenpaar aan.
Een dubbele binding is zo n plek: daar zit elektronendichtheid die een ander deeltje kan aanvallen. Daarom reageert een alkeen makkelijker dan een alkaan.
Bij een fysisch proces gebeurt niets van dit alles. Er breekt geen binding binnen een molecuul; de deeltjes gaan alleen anders ten opzichte van elkaar liggen.
Waar het begint
Een reactiemechanisme is niets anders dan deze drie stappen, uitgeschreven per stap.
Zo redeneer je
Zoek de zwakke plek
Een dubbele binding, een binding met een groot verschil in aantrekkingskracht, of een deel dat makkelijk loslaat.
Zoek wat er aanvalt
Een deeltje met een negatieve lading of een vrij elektronenpaar gaat naar het plusdeel, en omgekeerd.
Schrijf op wat er ontstaat
Welke binding breekt en welke komt ervoor in de plaats. Controleer de atoomaantallen en de ladingen.
Kijk naar de omstandigheden
Temperatuur, oplosmiddel en een katalysator bepalen vaak welke van twee mogelijke reacties het wordt.
De fout die bijna iedereen maakt
Alcohol verdampt bij een lage temperatuur. Is de O-H-binding dan zwak?
Bij verdampen blijven de moleculen heel. Alleen de aantrekking tussen de moleculen wordt verbroken, en die is veel zwakker dan de bindingen binnen het molecuul. Het is daarom een fysisch proces en zegt niets over reactiviteit.
Benoem het deeltje, niet de stof
In een oplossing bestaat geen natriumchloride meer, maar wel Na+ en Cl-. Wie in deeltjes schrijft, ziet meteen wat er kan reageren en wat er alleen bij staat.
Check jezelf
Waarom reageert een alkeen makkelijker dan een alkaan?
Wat gebeurt er bij een fysisch proces met de bindingen in een molecuul?
Reactiviteit is een eigenschap van:
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.