Een duurzaamheidsclaim beoordelen
Ongeveer 9 minuten. Er staat een cijfer in de folder. Jouw werk is uitzoeken waar dat cijfer over gaat.
Waar een cijfer over gaat
Een claim als "vijftig procent minder CO2" kan kloppen en toch misleiden. De vraag is waarover: per kilo product, per fabriek, of alleen in de productiestap.
Veel claims gaan over één schakel. Een elektrische oven stoot bij de fabriek niets uit, maar de stroom komt ergens vandaan, en dat hoort in de vergelijking.
Let ook op de noemer. Minder uitstoot per kilo product kan samengaan met meer uitstoot in totaal, als er veel meer geproduceerd wordt.
En op het alternatief. Vergeleken met tien jaar geleden, met de concurrent, of met niets doen? Alleen het eerlijke alternatief maakt het een argument.
Vier vragen bij een cijfer
Een claim is zelden onwaar; hij is meestal te smal afgebakend.
Zo geef je commentaar
Zoek de grens
Welke schakels zitten in het cijfer en welke niet?
Zoek de noemer
Per kilo, per euro of in totaal? Dat verandert de conclusie.
Zoek de vergelijking
Waarmee is vergeleken en is dat de relevante keuze?
Zoek de weglating
Wat is er níet genoemd: afval, water, grondstofwinning?
Geef een oordeel met een voorwaarde
Bijvoorbeeld: dit klopt binnen de fabriek, maar over de keten is het onbekend.
De fout die bijna iedereen maakt
Een proces stoot per kilo minder uit. Is het beter voor het klimaat?
Efficiënter per eenheid is iets anders dan minder in totaal. Dit heet het terugslageffect: goedkoper produceren leidt vaak tot meer produceren, en dan verdwijnt de winst. Noem bij zo n vraag altijd beide maten.
Vraag naar het ontbrekende deel
De sterkste kritiek op een claim is meestal niet dat het cijfer fout is, maar dat er iets buiten de grens is gelaten. Noem dus expliciet welke schakel ontbreekt.
Check jezelf
Wat betekent poort tot poort?
Wat is het terugslageffect?
Wat is de sterkste kritiek op een claim?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.