Uitleggen zonder vaktaal
Ongeveer 8 minuten. Je buurman hoeft niet te weten wat een mol is om te snappen wat je doet.
Twee manieren waarop het misgaat
De eerste is vaktaal laten staan. "Een exotherme reactie met een hoge activeringsenergie" zegt niets tegen iemand die het vak niet heeft gehad.
De tweede is zo ver versimpelen dat het niet meer klopt. "Zuur is gevaarlijk en base is veilig" is makkelijk te onthouden en gewoon onjuist.
Ertussenin zit het goede antwoord: zeg wat er gebeurt in gewone woorden, en laat de kern van het verhaal heel.
Drie keer dezelfde zin
De derde is net zo waar als de eerste.
Zo vertaal je het
Bepaal wie het leest
Een klasgenoot, je ouders, of de lezers van de schoolkrant? Dat bepaalt welke woorden je mag gebruiken.
Vervang elk vakwoord
Niet weglaten maar vervangen door wat het doet. Katalysator wordt: een stof die de reactie op gang helpt zonder zelf op te raken.
Zoek een vergelijking die klopt
Een beeld helpt, maar alleen als het niet iets verkeerds suggereert. Zeg erbij waar het beeld ophoudt.
Lees het terug met het vak erbij
Staat er nu iets dat niet waar is? Dan heb je te ver versimpeld en moet je een zin erbij.
De fout die bijna iedereen maakt
Je legt uit waarom er geen chemicaliën in een product zitten.
Alles bestaat uit stoffen, dus chemicaliënvrij bestaat niet; water is ook een chemische stof. Zeg welke stoffen er niet in zitten, dan klopt het en is het nog steeds te volgen.
Zet er een getal bij
Mensen schrikken van woorden en wegen met getallen. "Er zit een spoor van X in" zegt minder dan "er zit 0,2 milligram per liter in, en de norm is 2 milligram". Met de norm erbij kan je lezer het zelf plaatsen.
Check jezelf
Wat is het probleem met "zuur is gevaarlijk, base is veilig"?
Je gebruikt een vergelijking om iets uit te leggen. Wat hoort erbij?
Hoe vervang je het woord katalysator?
Waarom helpt een getal met een norm erbij?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.