Atomen gaan rond
Ongeveer 9 minuten. Een koolstofatoom verdwijnt nooit. Het zit alleen steeds in een andere stof.
Volg het atoom, niet de stof
Een kringloop beschrijf je het best door één atoomsoort te volgen. Koolstof zit eerst in CO2, dan in glucose, daarna in de bouwstoffen van een dier, en uiteindelijk weer in CO2.
De stof verandert elke stap; het aantal koolstofatomen niet. Dat is de behoudswet, en die geldt bij elke reactie in de kring.
Daarom kun je altijd controleren: tel links en rechts van elke pijl de atomen. Komt het niet uit, dan mist er een stof in je verhaal.
Koolstof in vier verbindingen
Elke pijl is een reactie: fotosynthese, eten, afbraak en verbranding of ademhaling.
Zo beschrijf je een kringloop
Kies het atoom dat je volgt
Koolstof, stikstof of zuurstof. Alles wat je daarna opschrijft gaat over dat ene atoom.
Noem per station de verbinding
Niet "in de plant" maar: in de plant zit het als glucose. De formule erbij maakt het controleerbaar.
Noem per pijl het proces
Fotosynthese, verbranding, afbraak, opname. Daar zitten de punten, want dat is de scheikunde.
Controleer met de behoudswet
Tel de atomen aan beide kanten van elke reactie. Wat er niet in een product zit, is in een andere stof terechtgekomen.
De fout die bijna iedereen maakt
Hout verbrandt en er blijft wat as over. Waar is de rest gebleven?
De koolstof uit het hout zit na afloop in CO2 en de waterstof in H2O, allebei onzichtbaar in de lucht. Weeg je het gas mee, dan klopt de massabalans precies, en daarmee is de kring rond.
Stikstof werkt net zo
Ook stikstof gaat rond: van N2 in de lucht naar nitraat in de bodem, naar eiwitten in planten en dieren, en via afbraak weer terug. Zelfde patroon, andere verbindingen, en opnieuw geldt dat er geen atoom bij komt of af gaat.
Check jezelf
In welke verbinding zit koolstof als het in de lucht hangt?
Waarom weegt as minder dan het hout waar het van kwam?
Welk proces haalt koolstof uit de lucht?
Wat controleer je als je een kringloop hebt opgeschreven?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.