Metalen uit de grond halen
Ongeveer 9 minuten. De meeste metalen zitten in de grond vast aan zuurstof.
Wat metalen gemeen hebben
Metalen geleiden stroom en warmte goed. Daarom zit er koper in een stekker en aluminium in een pan.
Ze zijn ook vervormbaar. Je kunt ze buigen, walsen en tot draad trekken zonder dat ze breken.
Op een vers breukvlak glanzen ze. Bij een onedel metaal gaat die glans snel weg, want er vormt zich een laagje met zuurstof erop.
Van erts naar metaal
In de oven pakt koolstof de zuurstof van het metaal af. Dat is een chemische reactie.
Edel of onedel
Kijk of het aanslaat
Een onedel metaal reageert met zuurstof uit de lucht. IJzer roest, koper wordt groen, aluminium krijgt een matte laag.
Kijk of het in de grond los zit
Goud en platina zijn edel en reageren niet. Die vind je als klompjes zuiver metaal, en daarom werden ze al duizenden jaren geleden gebruikt.
Kijk wat de laag doet
Bij aluminium is de laag dicht en beschermt hij wat eronder zit. Bij ijzer is roest poreus, dus het rot door tot alles weg is.
Bescherm wat onedel is
Verven, vetten, of een laagje van een ander metaal erop. Verzinkt ijzer heeft een laagje zink dat eerder reageert dan het ijzer zelf.
De fout die bijna iedereen maakt
Aluminium roest niet, want het blijft er goed uitzien. Klopt dat?
Aluminium is juist onedel en reageert meteen met zuurstof. De laag die ontstaat zit er alleen dicht op, zodat er geen zuurstof meer bij kan. Roest op ijzer laat wel lucht door, en daarom gaat dat door tot het eind.
Een legering is geen nieuwe stof
Brons, messing en staal zijn legeringen, dus mengsels van metalen. Je mengt ze om eigenschappen te combineren, bijvoorbeeld de hardheid van het een met de roestvastheid van het ander.
Check jezelf
Waarom komt goud als zuiver metaal in de natuur voor?
Wat gebeurt er in de hoogoven?
Waarom gaat ijzer helemaal door roesten en aluminium niet?
Wat is staal?
In jouw boek
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.