De hefboomwet
Ongeveer 9 minuten. Een kleine kracht ver van het draaipunt doet hetzelfde als een grote kracht dichtbij.
Waar het om draait
Zoek altijd eerst het draaipunt. Bij een wip is dat het midden, bij een kruiwagen het wiel en bij een nijptang het scharnier.
De arm meet je vanaf dat draaipunt tot de plek waar de kracht aangrijpt. Twee keer zo ver betekent dat je met de helft van de kracht toe kunt.
Een zware vriend op de wip krijg je in evenwicht door zelf verder naar achteren te schuiven. Je kracht blijft gelijk, je arm wordt groter.
Gereedschap gebruikt dit overal. Een lange steel aan een moersleutel geeft meer moment bij dezelfde kracht van je arm.
Kracht keer arm aan beide kanten
Allebei de kanten komen op hetzelfde uit, dus de balk blijft in evenwicht.
Zo reken je een hefboom door
Zet een stip op het draaipunt
Alles wat je daarna meet, meet je vanaf die stip.
Teken de krachten als pijlen
Met de plek waar ze aangrijpen. Zwaartekracht grijpt aan in het zwaartepunt.
Meet de armen
De afstand van het draaipunt tot elke kracht, loodrecht op de richting van die kracht.
Maak de twee producten gelijk
Kracht keer arm links is kracht keer arm rechts. Daar rol je de onbekende uit.
De fout die bijna iedereen maakt
Links hangt 20 newton op 3 meter van het draaipunt. Rechts hangt iets op 1,5 meter. Hoe zwaar is dat?
Links is 20 keer 3, dus 60. Rechts moet daar ook 60 uit komen, en met een arm van 1,5 is dat 40 newton. Een kleinere arm vraagt dus een grotere kracht.
De arm staat loodrecht
Staat de kracht schuin, dan is de arm niet de lengte van de balk maar de loodrechte afstand van het draaipunt tot de werklijn van de kracht. Dat scheelt in een tekening makkelijk een paar centimeter.
De hefboomwet
Check jezelf
Wat is de arm?
Links 30 newton op 2 meter, rechts op 3 meter. Welke kracht rechts?
Waarom helpt een langere steel bij een moersleutel?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- arm
- De afstand van het draaipunt tot de plek waar een kracht aangrijpt, loodrecht gemeten.
- draaipunt
- Het punt waar een hefboom om draait. Alle armen meet je vanaf dat punt.
- hefboomwet
- Bij evenwicht is kracht keer arm aan de ene kant gelijk aan kracht keer arm aan de andere kant.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.