Onderzoek beoordelen
Ongeveer 10 minuten. Betrouwbaar, valide en representatief: drie woorden die iets anders betekenen en vaak door elkaar lopen.
Drie woorden, drie vragen
Betrouwbaarheid gaat over herhaalbaarheid. Zou een ander onderzoek met dezelfde methode hetzelfde opleveren? Meer waarnemingen helpen hier.
Validiteit gaat over de vraag of je meetinstrument meet wat je bedoelt. Vraag je naar inkomen om welvaart te meten, dan mis je vermogen, en dan is je meting niet valide.
Representativiteit gaat over je steekproef. Lijkt die in de relevante kenmerken op de populatie? Een grote maar scheve steekproef is niet representatief.
Op vwo hoort daar statistiek bij: je moet een gemiddelde, een spreiding en een verband kunnen lezen en kunnen zeggen wat ze niet zeggen.
Drie eisen
Een onderzoek kan heel betrouwbaar het verkeerde meten.
Zo beoordeel je een onderzoek
Zoek de onderzoeksvraag
Zonder scherpe vraag is validiteit niet te beoordelen.
Kijk naar het instrument
Welke vragen zijn gesteld, en sturen die naar een antwoord?
Kijk naar de steekproef
Hoe getrokken, hoe groot, en wie ontbreekt?
Kijk naar de respons
Wie heeft niet gereageerd, en verschilt die groep systematisch?
Beoordeel de conclusie
Gaat die niet verder dan de gegevens toelaten?
De fout die bijna iedereen maakt
Duizend mensen deden mee. Is het onderzoek representatief?
Representativiteit gaat over de samenstelling, niet over de omvang. Duizend mensen die zelf reageerden op een oproep zijn samen nog steeds een bijzondere groep: mensen met een mening over het onderwerp.
Noem bij kritiek altijd welke eis je bedoelt
Schrijf niet "het onderzoek deugt niet", maar "de steekproef is niet representatief, want". Door de eis te benoemen laat je zien dat je de drie uit elkaar houdt, en dat is precies waar deze eindterm om vraagt.
Check jezelf
Een vraag stuurt naar een bepaald antwoord. Welke eis schiet tekort?
Wat verbeter je met meer waarnemingen?
Mensen reageren zelf op een oproep. Wat is het risico?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.