Wat verandering teweegbrengt

Ongeveer 8 minuten. Elke verandering heeft winnaars en verliezers.

Een maatschappelijke verandering heeft verschillende effecten per groep. Benoem altijd voor wie het uitpakt en hoe.

Vier manieren om te splitsen

Een examenvraag over verandering vraagt zelden of iets goed of slecht is. Hij vraagt wat het betekent, en voor wie.

Daarvoor splits je de samenleving op in groepen: jong en oud, hoog- en laagopgeleid, stad en platteland, werkgever en werknemer.

Per groep kijk je naar kansen en naar risico's. Dezelfde verandering kan voor de ene groep een opening zijn en voor de andere een bedreiging.

In welke groepen je kijkt

Welke indeling je kiest, hangt af van de verandering die in de tekst staat.

Zo bouw je de analyse op

Benoem de verandering

Gebruik het begrip uit het examenprogramma: rationalisering, individualisering, globalisering of institutionalisering.

Kies een zinvolle groepsindeling

Niet elke indeling past bij elke verandering. Kies er een die iets verklaart.

Noem per groep het effect

Wat wint die groep en wat verliest hij? Een goed antwoord noemt allebei, ook bij de winnaars.

De fout die bijna iedereen maakt

Thuiswerken is sinds de pandemie normaal geworden. Is dat een verbetering?

ja, het geeft meer vrijheidte smal

Voor wie kantoorwerk doet en een werkkamer heeft is het winst. Voor wie in de zorg of de bouw werkt verandert er niets, en voor wie klein woont of net begint op een nieuwe baan is het vooral verlies. Noem minstens twee groepen.

Let op het woord "effecten"

Staat dat woord in de vraag, dan wil men gevolgen zien, niet een oordeel. Schrijf wat er feitelijk verandert voor een groep, en bewaar je mening voor een vraag die daar expliciet om vraagt.

Check jezelf

Wat vraagt een vraag over effecten?

Effecten zijn gevolgen. Je oordeel komt pas bij een beoordeel- of beargumenteervraag.

Waarom splits je de samenleving in groepen?

Een gemiddeld effect bestaat meestal niet. De spreiding is juist waar de analyse over gaat.

Welke indeling past bij een verandering op de arbeidsmarkt?

Kies een indeling die verband houdt met de verandering, anders verklaart ze niets.

Wat noem je ook bij de groep die profiteert?

Een complete analyse laat zien dat ook winst een prijs heeft. Dat onderscheidt een zes van een acht.

Hoort bij jouw boek

Welke methode gebruik je?

Kies je methode om te zien in welk hoofdstuk dit bij jou staat.

En nu?

Alle onderwerpen van maatschappijwetenschappen havo Of kies een ander vak