Naar de inhoud
Inloggen

Geschiedenis vwo

De Koude Oorlog en de dekolonisatie

Ongeveer 11 minuten. Twee blokken die overal invloed zoeken, en kolonien die onafhankelijk worden.

De wereld valt uiteen in twee ideologische blokken met een wapenwedloop en de dreiging van een atoomoorlog. Tegelijk maakt de dekolonisatie een eind aan de westerse hegemonie, en die twee processen raken elkaar voortdurend.

Twee processen die elkaar kruisen

De blokvorming is ideologisch en militair tegelijk. Bondgenootschappen, kernwapens en een wapenwedloop maken rechtstreekse oorlog te gevaarlijk, waardoor de strijd zich verplaatst naar andere gebieden.

Die gebieden zijn vaak de nieuwe staten. Beide blokken bieden steun, wapens en leningen, en een nieuwe regering moet kiezen of zich tussen beide door manoeuvreren.

De dekolonisatie zelf verloopt heel verschillend. Soms via onderhandeling, soms na een lange oorlog, en de uitkomst hangt af van de koloniale macht, de organisatie van de beweging en de internationale context.

Na onafhankelijkheid blijven er banden bestaan, in taal, bestuur, onderwijs en handel. Formele soevereiniteit valt dus niet samen met economische zelfstandigheid, en dat verschil is zelf examenstof.

Twee blokken, derde gebieden

westers blokoostelijk bloknieuwe statende strijd verplaatst zich naar waar hij wel kan

Rechtstreekse oorlog is te gevaarlijk, dus gaat het elders.

Zo verbind je de twee processen

1

Noem beide aspecten apart

Blokvorming en dekolonisatie zijn eigen kenmerkende aspecten.

2

Leg uit waarom de strijd zich verplaatst

Kernwapens maken rechtstreekse oorlog te riskant.

3

Noem wat de blokken boden

Steun, wapens en leningen, met voorwaarden eraan verbonden.

4

Scheid formele en feitelijke onafhankelijkheid

Soevereiniteit en economische zelfstandigheid vallen zelden samen.

De fout die bijna iedereen maakt

Was een land na onafhankelijkheid daarmee ook economisch zelfstandig?

ja, het was immers soevereinklopt niet

Formele soevereiniteit regelt wie het gezag heeft. Welke grondstoffen waar worden verwerkt, welke taal het bestuur spreekt en wie de leningen verstrekt, verandert daarmee niet vanzelf. Dat onderscheid wordt op vwo vrijwel altijd gevraagd.

Verklaar het verloop uit drie factoren

Waarom de ene dekolonisatie via onderhandeling ging en de andere na een oorlog, hangt af van de koloniale macht, de organisatie van de onafhankelijkheidsbeweging en de internationale context. Die drie samen geven een volledig antwoord.

De Koude Oorlog en de dekolonisatie

Check jezelf

Waarom verplaatst de strijd zich naar andere gebieden?

Kernwapens maken een directe botsing tussen de blokken onaanvaardbaar riskant.

Wat bieden beide blokken aan nieuwe staten?

Vaak met voorwaarden, waardoor een keuze of balanceren nodig werd.

Waarvan hangt het verloop van een dekolonisatie af?

Die drie samen verklaren waarom het ene proces vreedzaam verliep en het andere niet.

Valt soevereiniteit samen met economische zelfstandigheid?

Banden in handel, bestuur, taal en onderwijs blijven vaak bestaan.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

dekolonisatie
Het proces waarin kolonien onafhankelijke staten worden en de westerse hegemonie in de wereld eindigt.
Koude Oorlog
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken met een wapenwedloop en de dreiging van een atoomoorlog.
soevereiniteit
Het hoogste gezag over een gebied. Formele soevereiniteit valt niet vanzelf samen met economische zelfstandigheid.
wapenwedloop
Het over en weer uitbreiden van bewapening, waarbij elke kant reageert op wat de ander doet.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak