De nieuwe wereldorde vanaf 1990
Ongeveer 9 minuten. De tweedeling valt weg en er komen andere spanningen voor terug.
Wat ervoor terugkwam
Het eerste is uitbreiding. Landen uit het oosten van Europa sluiten zich aan bij de westelijke samenwerking, met als voorwaarde democratie en een markteconomie.
Het tweede zijn nieuwe conflicten. Daar waar de oude orde wegviel laaiden oude tegenstellingen op, met oorlog en vluchtelingen in Europa zelf.
Het derde is de aanslag als bedreiging. Na de aanslagen in de Verenigde Staten in 2001 kwam er meer toezicht, strenger grensbeheer en een discussie over hoeveel vrijheid je voor veiligheid inlevert.
Het vierde is globalisering. Goederen, geld, mensen en nieuws bewegen sneller over de wereld, en daarmee reiken gebeurtenissen ver buiten het land waar ze gebeuren.
Van twee blokken naar veel spelers
Minder blokken betekent niet minder conflicten.
Zo beantwoord je een vraag over deze periode
Begin bij het wegvallen van de tweedeling
De Koude Oorlog eindigt en de Sovjet-Unie valt uiteen.
Noem de uitbreiding
Landen uit het oosten sluiten zich aan bij de westelijke samenwerking.
Noem een nieuwe spanning
Oorlog in Europa, aanslagen of de vraag over grenzen.
Noem het dilemma
Hoeveel vrijheid lever je in voor veiligheid. Daar zit vaak het laatste punt.
De fout die bijna iedereen maakt
Werd de wereld rustiger toen de Koude Oorlog eindigde?
De dreiging van een botsing tussen twee blokken viel weg, maar daar waar de oude orde verdween laaiden oude tegenstellingen op, en na de aanslagen van 2001 kwam er een nieuwe discussie over veiligheid tegenover vrijheid.
Noem veiligheid tegenover vrijheid als dilemma
Bij bronnen over deze periode gaat de laatste vraag vaak over die afweging. Meer toezicht maakt een samenleving veiliger en beperkt tegelijk de vrijheid van burgers, en die twee kanten benoemen levert het punt op.
De nieuwe wereldorde vanaf 1990
Check jezelf
Wat gebeurde er aan het einde van de Koude Oorlog?
Welke voorwaarde gold voor nieuwe leden?
Wat veranderde er na de aanslagen van 2001?
Wat betekent globalisering?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- globalisering
- Het sneller en verder bewegen van goederen, geld, mensen en nieuws over de wereld.
In het examen
- 2026, tijdvak 1vragen 45 en 46ExamenAntwoorden
- 2026, tijdvak 2vragen 48 en 50ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 2vraag 44ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 2vraag 42ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.