Naar de inhoud
Inloggen

Economie vwo

Rekenen met procenten en indexcijfers

Ongeveer 10 minuten. Procentpunt, groeifactor, indexcijfer en reële verandering.

Een procentuele verandering meet je ten opzichte van de oude waarde, een procentpunt is het verschil tussen twee percentages. Een indexcijfer zet een reeks af tegen een basisjaar, dat altijd 100 is.

Vier regels die je steeds nodig hebt

Van 4% naar 6% is 2 procentpunt erbij en tegelijk een stijging van 50%. Welke van de twee de vraag wil, staat erin.

Twee veranderingen achter elkaar tel je niet op maar vermenigvuldig je als groeifactoren. Tien procent erbij en tien eraf laat 0,99 over.

Een nieuw basisjaar maak je door de hele reeks te delen door het indexcijfer van dat jaar en met honderd te vermenigvuldigen.

Reëel is nominaal gecorrigeerd voor inflatie. Bij kleine percentages mag je aftrekken, bij grote deel je de groeifactoren op elkaar.

Nominaal, prijzen en reëel

van 2024 naar 2025loon+4%prijzen+3%reëel+1%precies is 1,04 gedeeld door 1,03

Wat na de prijsstijging overblijft is koopkracht.

Zo verleg je een basisjaar

1

Kies het nieuwe basisjaar

Dat jaar komt na de omrekening op 100.

2

Deel elk indexcijfer door dat van het nieuwe basisjaar

Voor de hele reeks, ook voor de jaren ervoor.

3

Maal met honderd

Dan staat de reeks weer in indexcijfers.

4

Controleer het nieuwe basisjaar

Komt daar geen 100 uit, dan deelde je door het verkeerde getal.

De fout die bijna iedereen maakt

Een indexcijfer gaat van 100 naar 120. Is dat 120% erbij?

ja, het staat op 120fout

Een indexcijfer is een stand en geen verandering. De verandering is de stand min honderd, dus 20%. Bij een stand van 80 is dat 20% minder dan in het basisjaar.

Groeifactoren vermenigvuldigen, nooit optellen

Drie jaar achtereen 5% groei is niet 15% maar 1,05 tot de derde macht, dus bijna 16%. Bij hogere percentages loopt dat verschil snel op en kost het een punt.

Check jezelf

Van 5% naar 8%. Hoeveel procentpunt?

Het verschil tussen twee percentages.

Van 5% naar 8%. Hoeveel procent stijging?

Drie gedeeld door vijf is 0,6.

Twee jaar 10% groei. Totale groei?

1,10 in het kwadraat is 1,21.

Wat is altijd 100?

Daar zet je de reeks tegen af.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

indexcijfer
Een getal dat een waarde afzet tegen het basisjaar, dat op 100 staat.
procentpunt
Het verschil tussen twee percentages.
procentuele verandering
De verandering gedeeld door de oude waarde, maal honderd.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 29-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak