Ongelijkheid en herverdeling
Ongeveer 10 minuten. Van primair naar secundair inkomen, en de curve die dat laat zien.
Twee routes en één maatstaf
Via het belastingstelsel. Een progressief tarief haalt bij hogere inkomens een groter deel weg, en heffingskortingen werken na de heffing.
Via de sociale zekerheid. Uitkeringen, toeslagen en subsidies vullen de lage inkomens aan.
De lorenzcurve zet het cumulatieve percentage huishoudens tegen het cumulatieve percentage inkomen. Hoe boller, hoe schever.
De ginicoëfficiënt vat dat samen in één getal tussen nul en één. Nul is volledige gelijkheid, één is volledige ongelijkheid.
De lorenzcurve
Herverdeling trekt de curve naar de diagonaal.
Zo bepaal je of er genivelleerd wordt
Pak de procentuele verandering per groep
Niet het bedrag maar het percentage.
Vergelijk de laagste met de hoogste groep
Gaat de laagste er meer op vooruit, dan nivelleert het.
Kijk naar de curve
Schuift die naar de diagonaal, dan is de ongelijkheid kleiner.
Noem het begrip
Nivelleren of denivelleren, met de cijfers erbij.
De fout die bijna iedereen maakt
De hoogste inkomens gaan er in euros het meest op vooruit. Denivelleert dat?
Honderd euro op duizend is tien procent, op vijfduizend is het twee procent. In procenten gaat de laagste groep er dan het meest op vooruit, dus wordt er genivelleerd.
De lorenzcurve ligt nooit boven de diagonaal
Zou dat zo zijn, dan verdienden de armste huishoudens meer dan evenredig. Komt jouw curve erboven, dan is er iets misgegaan met de cumulatie.
Check jezelf
Wat is het primaire inkomen?
Wat betekent een gini van nul?
Wanneer werkt een aftrekpost?
Waarmee meet je nivellering?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- ginicoëfficiënt
- Een getal tussen nul en één dat de ongelijkheid van een inkomensverdeling samenvat.
- lorenzcurve
- Een curve die laat zien hoe het totale inkomen over de huishoudens is verdeeld.
- primaire inkomen
- Het inkomen dat je op de markt verdient, voor herverdeling.
- secundaire inkomen
- Het inkomen na belastingen, premies, uitkeringen en toeslagen.
In het examen
- 2026, tijdvak 1vraag 11ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 2vraag 28ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 29-10-2026.