Indexcijfers en reële verandering
Ongeveer 10 minuten. Hoe je een bedrag van nu met een bedrag van toen vergelijkt.
Een getal dat vergelijken mogelijk maakt
Staat het loon in 2020 op 100 en in 2025 op 112, dan is het loon in vijf jaar met 12% gestegen.
Wil je een ander basisjaar, dan deel je de hele reeks door het indexcijfer van dat jaar en maal je met honderd.
Nominaal is in euros, reëel is in koopkracht. Steeg je loon 4% terwijl de prijzen 3% stegen, dan ging je er reëel ongeveer 1% op vooruit.
Die aftreksom mag alleen bij kleine veranderingen. Bij grote percentages deel je de groeifactoren op elkaar.
Nominaal, prijzen en reëel
Wat overblijft na de prijsstijging is je koopkracht.
Zo verleg je een basisjaar
Kies het nieuwe basisjaar
Dat jaar moet na de omrekening op 100 staan.
Deel elk indexcijfer door dat van het nieuwe basisjaar
Doe dat voor de hele reeks, ook voor de jaren ervoor.
Maal met honderd
Dan staat de reeks weer in indexcijfers.
Controleer het nieuwe basisjaar
Komt daar geen 100 uit, dan heb je door het verkeerde getal gedeeld.
De fout die bijna iedereen maakt
Het indexcijfer gaat van 100 naar 120. Is dat 120% erbij?
Een indexcijfer is een stand, geen verandering. De verandering is de stand min honderd, dus 20%. Bij een stand van 80 is dat 20% minder dan in het basisjaar.
Reëel is nominaal min inflatie, maar alleen ongeveer
Bij een paar procent mag je gewoon aftrekken. Bij tien procent of meer deel je de groeifactoren, dus 1,15 gedeeld door 1,08, en dat scheelt merkbaar.
Indexcijfers en reële verandering
Check jezelf
Een indexcijfer van 95 betekent wat?
Loon +6%, inflatie +2%. Reëel ongeveer?
Wat is altijd 100?
Hoe controleer je een verlegd basisjaar?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- basisjaar
- Het jaar waarmee je vergelijkt, en dat in een indexreeks op 100 staat.
- indexcijfer
- Een getal dat een waarde afzet tegen het basisjaar, dat op 100 staat.
In het examen
- 2024, tijdvak 1vraag 3ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 29-10-2026.