Naar de inhoud
Inloggen

Biologie vwo

Selectie doet het werk

Ongeveer 11 minuten. Niemand wordt sterker omdat het nodig is. Wie al geschikt was, laat meer nageslacht achter.

Evolutie heeft twee ingrediënten nodig: er moet variatie zijn, en die variatie moet verschil maken in nageslacht.

De argumentatie in vier stappen

In een populatie is variatie aanwezig, door mutaties en door de combinaties uit geslachtelijke voortplanting. Die variatie is er al vóór de omstandigheden veranderen.

Er worden meer nakomelingen geboren dan er plaats is. Daardoor is er altijd selectie: niet iedereen plant zich voort.

Individuen met eigenschappen die in die omgeving voordeel geven, laten gemiddeld meer nageslacht achter. Dat noemen we een hogere fitness, en het gaat om nageslacht, niet om kracht of leeftijd.

Omdat die eigenschappen erfelijk zijn, verschuift de samenstelling van de populatie over generaties. Het individu verandert niet; de populatie verandert.

Van variatie naar verschuiving

variatieaanwezig door mutaties en combinatieste veel nageslachtniet iedereen plant zich voortverschil in fitnessvoordeel geeft meer nageslachtpopulatie verschuiftover generaties, niet in één leven

Alle vier noemen is het complete antwoord.

Zo schrijf je een evolutieverklaring

1

Begin bij de bestaande variatie

Die was er al, en is niet ontstaan door de nood.

2

Noem de selectiedruk

Wat maakt het verschil: een roofdier, droogte, een medicijn?

3

Noem het voordeel

Welke eigenschap helpt in déze omgeving?

4

Noem het nageslacht

Meer nageslacht, dus de eigenschap wordt talrijker.

5

Spreek over de populatie

Niet over een dier dat zich aanpast.

De fout die bijna iedereen maakt

Bacteriën worden resistent doordat ze aan het medicijn gewend raken.

dat klopt, ze passen zich aanklopt niet

Een mutatie ontstaat willekeurig, niet op aanvraag. In een grote populatie is er altijd een enkele bacterie die het middel overleeft, en die vult na de kuur de ruimte. Niet het individu veranderde, maar de samenstelling van de populatie.

Fitness gaat over nageslacht

Fitness betekent niet sterk of gezond, maar hoeveel nageslacht iemand nalaat dat zich ook weer voortplant. Een kleine, onopvallende soort kan een hogere fitness hebben dan een groot roofdier.

Check jezelf

Wanneer ontstaat de variatie?

Mutaties ontstaan willekeurig.

Wat is fitness?

Alleen nageslacht telt mee.

Wat verandert door selectie?

Over generaties verschuift de samenstelling.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak