Een bron beoordelen
Ongeveer 9 minuten. Over gezondheid staat veel op internet. Dit zijn de vragen die het kaf scheiden.
Vier vragen bij een gezondheidsbericht
Waarop berust het? Een proef met een controlegroep weegt zwaarder dan een reeks waarnemingen, en die weer zwaarder dan een ervaring van één persoon.
Hoe groot en hoe lang? Twintig proefpersonen gedurende twee weken is iets anders dan tweeduizend gedurende vijf jaar, ook als de conclusie hetzelfde luidt.
Waarmee is vergeleken? Zonder controlegroep weet je niet of het effect van de behandeling komt of van de tijd, de aandacht of het toeval.
Wie heeft het betaald en wie vat het samen? Een persbericht maakt van een voorzichtig resultaat vaak een stellige kop.
De ladder van bewijs
Hoe hoger op de ladder, hoe minder ruimte er is voor een andere verklaring.
Zo beoordeel je
Zoek het onderzoek achter het bericht
Een kop zonder onderzoek eronder is een mening.
Zoek de opzet
Was er een controlegroep, en wisten de deelnemers in welke groep ze zaten?
Zoek het aantal en de duur
Klein en kort betekent: interessant, nog niet bewezen.
Zoek de vergelijking
Vergeleken met niets doen, of met een bestaande behandeling?
Schrijf op wat er níet is onderzocht
Dat is bijna altijd de scherpste opmerking die je kunt maken.
De fout die bijna iedereen maakt
Het onderzoek stond in een wetenschappelijk tijdschrift. Dus het klopt?
Ook een gepubliceerd onderzoek kan klein zijn, kort duren of over muizen gaan in plaats van over mensen. Collegiale toetsing zeeft het grofste eruit; de opzet lezen blijft jouw werk.
Let op het verschil tussen muis en mens
Veel gezondheidsnieuws komt uit dierproeven of uit cellen in een kweekbakje. Dat is echt onderzoek, maar een werking bij muizen zegt nog weinig over mensen. Noem dat verschil; het is vaak het hele antwoord.
Check jezelf
Wat maakt een proef sterker dan een reeks waarnemingen?
Een onderzoek met twintig deelnemers over twee weken is:
Wat zegt een resultaat bij muizen over mensen?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.