Naar de inhoud
Inloggen

Biologie vmbo gl/tl

Hoe evolutie werkt

Ongeveer 9 minuten. Niet het dier past zich aan, de populatie schuift op.

Evolutie werkt alleen als er erfelijke variatie is. Wie beter past bij de omgeving krijgt meer nakomelingen, en daardoor verschuift de hele populatie.

Waar de variatie vandaan komt

Binnen een soort is geen enkel individu precies hetzelfde. Die verschillen ontstaan door mutatie in het DNA en door de manier waarop allelen bij de voortplanting worden gecombineerd.

Een mutatie gebeurt willekeurig. Er is geen behoefte die hem oproept, en de meeste mutaties doen niets of zijn nadelig.

Verandert de omgeving, dan blijkt sommige variatie ineens een voordeel. Dat voordeel was er al, het valt alleen nu pas op.

Een populatie die opschuift

in het begineen aantal generaties laternog veel latergeen enkel dier is veranderd,de verhouding in de populatie is verschoven

Elk rondje is een individu. De donkere waren er vanaf het begin.

De vier stappen

1

Begin met variatie

Er zijn erfelijke verschillen binnen de populatie. Zonder die verschillen valt er niets te selecteren.

2

Voeg selectiedruk toe

Iets maakt het leven zwaarder: een roofdier, kou, minder voedsel. Niet iedereen heeft er evenveel last van.

3

Tel de nakomelingen

Wie er beter tegen kan, haalt de voortplanting vaker. Daardoor geeft die zijn allelen vaker door.

4

Kijk na een aantal generaties

Het gunstige allel komt steeds vaker voor. De populatie ziet er anders uit dan eerst, terwijl geen enkel individu zelf is veranderd.

De fout die bijna iedereen maakt

Giraffen hebben lange nekken. Hoe is dat gekomen?

door generaties lang te rekken naar hoge bladerenklopt niet

Rekken verandert je DNA niet, dus geef je het niet door. Net zomin als gespierd worden van hard werken. Er was variatie in neklengte, en de langere nekken hadden een voordeel bij het eten.

Dit gebeurt ook snel

Bacteriën delen zich in minuten. Daardoor zie je bij antibioticaresistentie dezelfde vier stappen in een paar dagen gebeuren, in plaats van in duizenden jaren.

Hoe evolutie werkt

Check jezelf

Waar komt de variatie binnen een populatie vandaan?

Allebei gebeuren ze in het DNA, niet tijdens het leven.

Wat moet er gelden wil een eigenschap kunnen evolueren?

Zonder overerving gaat het voordeel bij de volgende generatie verloren.

Antibiotica werken tegen sommige bacteriën steeds slechter. Waarom?

De resistentie was er al. De kuur selecteert hem eruit.

Wat verandert er bij evolutie?

Een individu verandert niet. De samenstelling van de populatie schuift op.

De begrippen uit deze les

aanpassing
Een kenmerk dat een organisme beter laat passen bij zijn omgeving. Let op: een individu past zich niet aan, een populatie verandert over generaties.
mutatie
Een verandering in het DNA. De meeste doen niets, sommige zijn schadelijk, en een enkele levert iets op waar selectie mee verder kan.
natuurlijke selectie
Het proces waarbij individuen die beter passen bij hun omgeving meer nakomelingen krijgen. Je legt het uit in vier stappen: variatie, selectiedruk, overleven en voortplanten, en doorgeven.
variatie
De verschillen tussen individuen van dezelfde soort. Zonder variatie valt er niets te selecteren, dus hier begint elke evolutie-uitleg.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak