Waarom cellen verschillend worden
Ongeveer 8 minuten. Zelfde DNA, andere genen aan.
Hetzelfde boek, andere bladzijde
Een spiercel en een zenuwcel komen uit dezelfde bevruchte eicel en dragen precies hetzelfde DNA met zich mee.
Toch zien ze er totaal anders uit en doen ze iets anders. Dat komt doordat in elk celtype andere stukken van dat DNA gebruikt worden: dat heet genexpressie.
Het specialiseren zelf heet celdifferentiatie. Is een cel eenmaal gespecialiseerd, dan kan hij meestal niet meer iets anders worden.
Van stamcel naar specialist
Het verschil zit niet in het DNA zelf, maar in welk deel ervan gelezen wordt.
Zo redeneer je erover
Stel vast dat het DNA gelijk is
Dat is de kern van elke vraag hierover. Noem het expliciet, want daarmee sluit je de verkeerde verklaring meteen uit.
Benoem welke genen aan staan
In een spiercel staan de genen voor spiereiwitten aan, in een zenuwcel die voor de prikkelgeleiding. De rest blijft dicht.
Koppel het aan de functie
De eiwitten die een cel maakt bepalen wat hij kan. Daarom bepaalt genexpressie uiteindelijk wat voor cel het wordt.
De fout die bijna iedereen maakt
Een huidcel maakt geen spiereiwitten. Hoe komt dat?
Bij elke celdeling gaat het hele DNA mee. Een huidcel draagt de spiergenen gewoon bij zich, maar ze worden niet afgelezen. Dat is het verschil tussen hebben en gebruiken.
Waarom stamcellen bijzonder zijn
Een stamcel heeft zich nog niet vastgelegd en kan nog meerdere kanten op. Daarom gaat medisch onderzoek er zo vaak over: ze kunnen in principe weefsel vormen dat zichzelf niet meer herstelt.
Check jezelf
Wat is het verschil tussen een zenuwcel en een spiercel?
Wat betekent genexpressie?
Wat is celdifferentiatie?
Waarom is een stamcel bruikbaar in onderzoek?