Naar de inhoud

Biologie havo

Hoe je afweer werkt

Ongeveer 9 minuten. Drie lagen, en alleen de laatste onthoudt wat hij tegenkwam.

Je afweer heeft drie lagen. Alleen de derde, de specifieke afweer, onthoudt een indringer en is de volgende keer sneller.

Van buiten naar binnen

De eerste laag houdt indringers tegen zonder dat je het merkt: je huid, het slijm in je neus, het zuur in je maag.

Komt er toch iets binnen, dan gaat de algemene afweer aan het werk. Witte bloedcellen eten alles op wat er niet hoort, ongeacht wat het is.

Daarnaast bouwt je lichaam een specifieke afweer op: antistoffen die precies op dat ene virus passen. Die productie kost dagen, en daarom ben je de eerste keer ziek.

Drie lagen

1. buitenkanthuid, slijm, maagzuurhoudt het meeste buiten2. algemeenwitte bloedcellen eten indringers opwerkt tegen alles, meteen3. specifiekantistoffen op maattraag de eerste keer, snel daarnageheugencellen onthouden de indringer

De eerste twee werken tegen alles. De derde werkt tegen precies dit.

Zo beantwoord je een vraag hierover

1

Bepaal de laag

Gaat het over tegenhouden, over opeten of over antistoffen? Dat bepaalt welke termen je nodig hebt.

2

Let op specifiek of niet

Werkt het tegen alles, dan is het algemeen. Past het op precies één soort indringer, dan is het specifiek.

3

Noem het geheugen als dat telt

Gaat de vraag over waarom je iets maar één keer krijgt, of over inenten, dan draait het om geheugencellen.

De fout die bijna iedereen maakt

Je krijgt een prik tegen een ziekte. Wat zit er in zo'n vaccin?

antistoffen die je meteen beschermenmeestal niet

Bij de gewone inenting maakt je lichaam de antistoffen zelf, en bouwt het daarbij geheugencellen op. Kant-en-klare antistoffen bestaan ook, maar die werken maar kort en geven geen geheugen.

Allergie is afweer die doorschiet

Bij een allergie reageert je specifieke afweer op iets ongevaarlijks, zoals stuifmeel of pinda. Het systeem werkt dan prima, het mikt alleen op het verkeerde doelwit.

Check jezelf

Welke laag werkt tegen alle indringers tegelijk?

Witte bloedcellen die indringers opeten vragen niet wat het is. Specifieke afweer doet dat wel.

Waarom ben je de tweede keer meestal niet meer ziek van dezelfde ziekteverwekker?

De eerste keer kostte het dagen om de juiste antistof te vinden. Daarna ligt het recept klaar.

Wat is een allergie?

Het afweersysteem werkt, maar richt zich op stuifmeel of voedsel in plaats van op een echte indringer.

Welke van deze hoort bij de eerste laag?

Maagzuur houdt indringers tegen voordat ze binnen zijn, net als je huid en het slijm in je luchtwegen.

Hoort bij jouw boek

Kies je methode om te zien in welk hoofdstuk dit bij jou staat.

En nu?

Alle onderwerpen van biologie havo Of kies een ander vak