Bevolkingsgroei en de demografische transitie
Ongeveer 10 minuten. Eerst daalt het sterftecijfer, pas daarna het geboortecijfer, en daartussen groeit het hard.
Waarom de twee lijnen niet tegelijk dalen
Het sterftecijfer daalt zodra er schoon water, voedsel en gezondheidszorg zijn. Dat werkt snel, want het raakt iedereen tegelijk.
Het geboortecijfer daalt pas later. Kinderen krijgen is een keuze die samenhangt met onderwijs voor vrouwen, werk buitenshuis en de zekerheid dat kinderen blijven leven.
Tussen die twee dalingen zit de fase van snelle groei. De bevolkingspiramide is dan breed van onder, met veel jongeren en een hoge groene druk.
In de laatste fase daalt de groei naar nul of lager. De piramide wordt een zuil of zelfs een urn, en vergrijzing brengt vragen over zorg en pensioen.
Twee lijnen die na elkaar dalen
De vertraging tussen beide is de hele verklaring.
Zo beantwoord je een vraag over bevolkingsgroei
Bepaal de fase
Kijk naar geboorte- en sterftecijfer en naar de vorm van de piramide.
Verklaar de daling van de sterfte
Water, voedsel en zorg bereiken iedereen tegelijk.
Verklaar de latere daling van de geboorte
Onderwijs, werk en zekerheid veranderen de keuze.
Noem het gevolg
Hoge groene druk in de groeifase, vergrijzing in de laatste fase.
De fout die bijna iedereen maakt
Betekent een hoog geboortecijfer altijd snelle groei?
In de eerste fase zijn beide cijfers hoog en groeit de bevolking nauwelijks. Pas als de sterfte daalt terwijl de geboorte nog hoog is, ontstaat snelle groei, dus je moet altijd naar het verschil tussen de twee kijken.
Lees de piramide van onder naar boven
De breedte onderin zegt hoeveel kinderen er zijn en dus hoe de groei zich de komende jaren ontwikkelt. Een brede onderkant betekent groei die nog jaren doorloopt, ook als het geboortecijfer nu al daalt.
Bevolkingsgroei en de demografische transitie
Check jezelf
Welk cijfer daalt het eerst?
Wanneer is de groei het hoogst?
Wat verklaart de latere daling van de geboorte?
Wat hoort bij de laatste fase?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- bevolkingspiramide
- Een grafiek die per leeftijdsgroep laat zien hoeveel mannen en vrouwen er zijn.
- demografische transitie
- Het model waarin eerst het sterftecijfer daalt en pas daarna het geboortecijfer.
- geboortecijfer
- Het aantal geboorten per duizend inwoners per jaar.
- groene druk
- De verhouding tussen het aantal jongeren en de werkende bevolking.
- natuurlijke groei
- Het geboortecijfer min het sterftecijfer, zonder migratie meegeteld.
- sterftecijfer
- Het aantal sterfgevallen per duizend inwoners per jaar.
- vergrijzing
- Een groeiend aandeel ouderen in de bevolking.
In het examen
- 2025, tijdvak 2vragen 1 t/m 4ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.