Wat zit er in het systeem?
Ongeveer 8 minuten. Trek eerst een lijn om wat je meeneemt. Daarna kan er niets meer zoekraken.
Open of gesloten
In een gesloten pot kan er niets in of uit. Weeg je voor en na een reactie, dan staat er precies hetzelfde op de weegschaal.
In een open bekerglas kan gas ontsnappen. Dan lijkt er massa te verdwijnen, terwijl het de lucht in is gegaan.
Met energie gaat het net zo. Komt er warmte vrij, dan is die niet weg maar naar de omgeving gegaan, en dat merk je aan de temperatuur.
Het systeem en de omgeving
Wat je buiten de lijn laat, telt niet mee in je balans.
Zo redeneer je over een proces
Baken het systeem af
Alleen de inhoud van het bekerglas, of ook het glas en de lucht erboven? Zeg het, want daar hangt je antwoord van af.
Zet op wat erin en eruit gaat
Stoffen én energie. Een gas dat ontsnapt is stof die het systeem verlaat.
Tel de atomen
Wat links in de vergelijking staat, staat rechts weer, alleen anders gerangschikt. Dat is waarom een vergelijking moet kloppen.
Zeg waar de energie heen ging
Exotherm betekent niet dat energie verdwijnt maar dat hij naar de omgeving is gegaan. Endotherm andersom.
De fout die bijna iedereen maakt
Je verbrandt een stukje magnesium in een open schaaltje en weegt na afloop. Het is zwaarder geworden.
Het systeem was te klein getekend. Neem je alleen het schaaltje, dan lijkt er massa uit het niets te komen. Neem je de lucht erbij, dan klopt de balans precies: het magnesium bindt zuurstof.
Een vergelijking is een balans
Links en rechts staan dezelfde atomen, in een andere combinatie. Daarom mag je coëfficiënten aanpassen en nooit een index: dan verander je de stof zelf.
Check jezelf
Je laat een bruistablet oplossen in een open glas. Wat gebeurt er met de massa?
Wat betekent exotherm voor de energiebalans?
Verbrand magnesium weegt meer dan het stukje ervoor. Hoe kan dat?
Waarom mag je in een reactievergelijking geen index veranderen?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.