Naar de inhoud
Inloggen

Nask2 vmbo gl/tl

Wanneer is het een chemische reactie

Ongeveer 8 minuten. Er moet een nieuwe stof ontstaan, anders telt het niet.

Bij een chemische reactie verdwijnen stoffen en ontstaan er nieuwe, met andere eigenschappen. Smelten en verdampen horen daar niet bij, want dan blijft het dezelfde stof.

Waar je het aan ziet

Er ontstaat een stof met andere eigenschappen. Een andere kleur, een andere geur, een gas dat opborrelt of een neerslag die uitzakt.

Er gaat energie in of uit. Bij verbranden komt warmte vrij, bij het opladen van een accu gaat er juist energie in.

Het gaat niet zomaar terug. Verbrand hout wordt geen hout meer. Smeltend ijs wordt na afkoelen wel gewoon weer ijs.

Nieuwe stof of niet

chemische reactieandere stof, andere eigenschappengeen chemische reactiedezelfde stof, alleen een andere fasesmelten en verdampen zijn faseovergangen,daar ontstaat geen nieuwe stof bij

Verandert het deeltje zelf, dan is het een reactie. Verandert alleen hoe ze bij elkaar liggen, dan niet.

Vier reacties uit het dagelijks leven

1

Verbranden

Een brandstof reageert met zuurstof. Er komt warmte vrij en er ontstaan onder andere koolstofdioxide en water.

2

Roesten

IJzer reageert langzaam met zuurstof en water. Er ontstaat roest, een stof die bruin is en niet sterk.

3

Bakken

In een pan ontstaan door de hitte nieuwe stoffen. Daarom wordt een ei wit en stevig, en krijgt brood een korst.

4

Rotten

Bacteriën en schimmels breken stoffen af tot andere stoffen. Daar komen vaak gassen bij vrij, en die ruik je.

De fout die bijna iedereen maakt

Water verdampt uit een pan. Is dat een chemische reactie?

ja, er verdwijnt waterklopt niet

Verdampen is een faseovergang. De H2O-moleculen blijven precies wat ze waren, ze komen alleen verder uit elkaar te liggen. Koel je de damp af, dan heb je het water zo terug.

Energie erin of eruit

Komt er warmte vrij, dan heet de reactie exotherm. Moet er juist warmte bij, dan is hij endotherm. Een verbranding is altijd exotherm, anders zou het vuur vanzelf uitgaan.

Wanneer is het een chemische reactie

Check jezelf

Wat moet er gebeuren wil het een chemische reactie zijn?

Warmte en kleur zijn aanwijzingen, maar de nieuwe stof is de voorwaarde.

Welke van deze is geen chemische reactie?

Bij smelten blijft het water, alleen in een andere fase.

Wat betekent exotherm?

Endotherm is het omgekeerde, dan moet er warmte bij.

Waarom is roesten een reactie en smelten niet?

Roest heeft andere eigenschappen dan ijzer. Gesmolten ijs is nog steeds water.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

chemische reactie
Een verandering waarbij stoffen verdwijnen en er nieuwe stoffen met andere eigenschappen ontstaan. Smelten en verdampen horen er niet bij.
endotherm
Een reactie waarbij juist warmte nodig is. De omgeving wordt kouder of je moet blijven verwarmen.
exotherm
Een reactie waarbij warmte vrijkomt, zoals een verbranding. De omgeving wordt warmer.
faseovergang
Een verandering tussen vast, vloeibaar en gas. De stof blijft dezelfde, dus het is geen chemische reactie.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak