Een stof herkennen aan zijn eigenschappen
Ongeveer 8 minuten. Een stof herken je niet aan hoe hij eruitziet, maar aan wat hij doet.
Stofeigenschap of niet
Smeltpunt, kookpunt, dichtheid, kleur, geur en oplosbaarheid zijn stofeigenschappen. Water kookt bij 100 graden, of je nu een druppel hebt of een emmer.
Massa, volume en vorm zijn dat niet. Die hangen af van hoeveel je hebt en wat je ermee doet.
Ook geleidbaarheid en brandbaarheid zijn stofeigenschappen. Metalen geleiden stroom, hout niet, en dat geldt voor elk stukje hout.
Welke stof is het?
Twee eigenschappen die allebei kloppen maken het al vrij zeker. Bij een twijfelgeval meet je er een derde bij.
Zo bepaal je de dichtheid
Weeg het voorwerp
Zet het op een weegschaal en noteer de massa in gram. Vergeet niet het bakje eerst op nul te zetten.
Bepaal het volume
Bij een blokje reken je lengte maal breedte maal hoogte. Bij een onregelmatige vorm laat je hem in een maatcilinder met water zakken en kijk je hoeveel het stijgt.
Deel massa door volume
De dichtheid is de massa per volume-eenheid. Deel de massa in gram door het volume in kubieke centimeter.
Zoek de stof op
Vergelijk de uitkomst met een tabel. Komt die overeen, dan is dat een sterke aanwijzing voor welke stof het is.
De fout die bijna iedereen maakt
Je snijdt een blok aluminium doormidden. Wat gebeurt er met de dichtheid?
De massa wordt de helft, maar het volume ook. Deel je die door elkaar, dan komt er hetzelfde uit. Juist daarom is dichtheid een stofeigenschap en massa niet.
Waarom hout drijft
Een voorwerp drijft als zijn dichtheid kleiner is dan die van de vloeistof. Hout heeft een kleinere dichtheid dan water, ijzer een grotere. De grootte van het stuk doet er niet toe.
Een stof herkennen aan zijn eigenschappen
Check jezelf
Welke van deze is geen stofeigenschap?
Hoe reken je de dichtheid uit?
Een onbekende vloeistof kookt bij 78 graden en heeft dichtheid 0,8 gram per kubieke centimeter. Wat is het waarschijnlijk?
Waarom is een enkele stofeigenschap vaak niet genoeg?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- dichtheid
- De massa van een stof per eenheid volume, bijvoorbeeld in gram per kubieke centimeter. Het is een stofeigenschap, dus onafhankelijk van hoe groot je stuk is.
- stofeigenschap
- Een eigenschap die bij de stof zelf hoort en niet bij het stuk dat je vasthebt, zoals kookpunt, dichtheid en kleur.
In het examen
- 2026, tijdvak 1vragen 1, 4, 14, 24 en 42ExamenAntwoorden
- 2026, tijdvak 2vragen 27, 36 en 46ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 1vragen 35 en 47ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 1vragen 6, 9, 26, 28, 37 en 39ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 2vragen 16 en 27ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.